1. Lợi nhuận là trung tâm của phân tích
Trong đầu tư chứng khoán, yếu tố quan trọng nhất không phải là doanh thu hay quy mô, mà là lợi nhuận. Bất kể theo trường phái phân tích nào nào thì việc đánh giá doanh nghiệp đều xoay quanh:
- khả năng tạo lợi nhuận
- và triển vọng tăng trưởng lợi nhuận
Tuy nhiên, với các doanh nghiệp đa ngành như MWG, lợi nhuận không thể được hiểu chỉ qua một con số tổng.
2. Vấn đề của báo cáo tài chính hợp nhất
Trong báo cáo kết quả kinh doanh, doanh nghiệp chỉ trình bày:
- tổng doanh thu
- tổng lợi nhuận
Điều này khiến không thể xác định mảng nào đang tạo lợi nhuận và mảng nào đang thua lỗ. Trong khi thực tế:
- có mảng đang suy giảm
- có mảng lại là động lực tăng trưởng chính
Ví dụ: Hiện tại, động lực tăng trưởng của MWG được kỳ vọng đến từ Bách Hóa Xanh. Nhưng nếu chỉ nhìn báo cáo tổng, sẽ không thể đánh giá mảng này đang thực sự tạo lợi nhuận hay chưa?
3. Cách tiếp cận: bóc tách từng mảng kinh doanh
Để hiểu đúng doanh nghiệp đa ngành, chúng ta cần tách riêng doanh thu và lợi nhuận theo từng mảng. Tùy vào lĩnh vực ngành nghề mà sự bóc tách này có khác biệt đôi chút, nhưng tổng quan thì theo Quy trình gồm 3 bước:
3.1. Ước tính doanh thu theo từng mảng
Nguồn dữ liệu: báo cáo tháng của doanh nghiệp; cơ cấu doanh thu (%) .
Ví dụ: MWG công bố (dựa vào số liệu báo cáo hàng tháng của doanh nghiệp):
- Bách Hóa Xanh ~30%
- Điện Máy Xanh ~44%
- Thế Giới Di Động ~23%
→ từ đó có thể ước tính doanh thu từng mảng bằng cách: lấy tổng doanh thu × tỷ trọng
👉 Đây là bước dễ nhất, nhưng chưa đủ
3.2. Bóc tách lợi nhuận: đọc thuyết minh báo cáo tài chính
Lợi nhuận từng mảng không nằm ở báo cáo chính, mà nằm trong thuyết minh báo cáo tài chính.
Cụ thể với MWG:
- Bách Hóa Xanh → công ty con
- Erablue → công ty liên doanh
→ mỗi loại sẽ nằm ở vị trí khác nhau trong báo cáo
3.3. Nguyên tắc quan trọng
Không đọc một kỳ riêng lẻ, mà phải so sánh hai kỳ liên tiếp và lấy chênh lệch. Đây là cách để tìm:
- lợi nhuận theo quý
- hoặc theo từng giai đoạn
4. Bóc tách lợi nhuận Bách Hóa Xanh
Bách Hóa Xanh là công ty con của MWG, nên lợi nhuận không tách riêng trực tiếp.
Cách tiếp cận: sử dụng mục “thuế thu nhập hoãn lại” trong thuyết minh
Nguyên tắc:
- Theo quy định hiện hành, thì các khoản lỗ được phép chuyển lỗ tối đa 5 năm
- khi có lợi nhuận thì sẽ được khấu trừ vào lỗ
Do đó phần “giảm lỗ” chính là lợi nhuận tạo ra trong kỳ
Ví dụ: khoản lỗ năm 2020 chỉ được chuyển tối đa đến 2025 phải hạch toán. Đến quý 2/2025 thì đã chuyển lỗ được 198 tỷ, như vậy khoản lỗ năm 2020 là 1.733 tỷ, đến tháng 6/2025 giảm bớt 198 tỷ, còn lại 1.535 tỷ.
Số tiền 198 tỷ trong năm 2025 là lợi nhuận của BHX trong 6 tháng 2025, được lấy ra để khấu trừ cho khoản lỗ 2020. Từ số liệu này ta thấy được lợi nhuận của BHX trong 6 tháng 2025 là 198 tỷ.
Xác định thời điểm bắt đầu có lợi nhuận: Cách làm là lấy lỗ lũy kế của hai quý liên tiếp trừ nhau
Ví dụ:
- quý 1/2024: lỗ 105 tỷ
- quý 2/2024: lỗ 98 tỷ
→ chênh lệch: +7 tỷ
Nghĩa là: Bách Hóa Xanh bắt đầu có lợi nhuận từ quý 2/2024.
5. Bóc tách lợi nhuận Erablue
MWG nắm giữ 45% cổ phần Erablue, theo quy định với tỷ trọng này Erablue chưa phải là công ty con, mà là công ty liên doanh. Do đó chúng ta có thể xem lợi nhuận ở mục 24 “phần lãi/lỗ trong công ty liên doanh” thuộc thuyết minh báo cáo tài chính số 16”
Cách đọc:
- xem lãi/lỗ lũy kế
- so sánh hai kỳ
- lấy chênh lệch
Ví dụ:
- kỳ trước (30/6/2025): -30 tỷ
- kỳ sau (30/9/2025): -26 tỷ
→ chênh lệch: +4 tỷ
Nghĩa là Erablue có lợi nhuận 4 tỷ trong quý.
Xác định thời điểm bắt đầu có lợi nhuận: Cách làm là lấy lỗ lũy kế của hai quý liên tiếp trừ nhau
Ví dụ:
- quý 2/2024: lỗ 47.167 tỷ
- quý 3/2024: lỗ 47.018 tỷ
→ chênh lệch: +140 triệu
Nghĩa là: Eurablue bắt đầu có lợi nhuận từ quý 3/2024.
6. Nguyên tắc tổng quát
Đối với doanh nghiệp đa ngành, không có một cách đọc duy nhất. Nhưng có thể chia thành 3 nhóm:
- công ty con → xem trong hợp nhất
- liên doanh liên kết → mục đầu tư tài chính
- các mảng khác → dựa vào dữ liệu bổ sung
👉 Quan trọng nhất: phải hiểu cấu trúc doanh nghiệp trước khi đọc số liệu.
7. Vì sao việc bóc tách này quan trọng
Thị trường không định giá theo hiện tại, mà theo kỳ vọng tương lai.
Ví dụ:
- một mảng đang lỗ
- nhưng có tiềm năng lớn
→ vẫn có thể kéo giá cổ phiếu tăng
Trường hợp tương tự là FRT: Nhà thuốc Long Châu tăng trưởng mạnh, dù mảng điện máy lỗ nhưng cổ phiếu vẫn tăng giá.
👉 Do đó cần xác định đúng mảng nào là động lực tăng trưởng.
8. Kết luận
Đối với doanh nghiệp đa ngành lợi nhuận tổng chỉ là bề mặt, giá trị thực nằm ở cấu trúc bên trong. Cách tiếp cận hiệu quả:
- bóc tách đúng từng mảng kinh doanh
- đọc sâu vào thuyết minh, các báo cáo thông tin của doanh nghiệp
- so sánh theo thời gian
Lợi thế không đến từ việc đọc báo cáo nhanh, mà đến từ hiểu đúng cấu trúc lợi nhuận, xác định chính xác động lực tăng trưởng của doanh nghiệp.
Các bạn có thể xem nội dung chi tiết của bài viết tại video sau:
Theo dõi Chú Cuội Capital trên mạng xã hội: Linkedin Youtube Facebook
Chú Cuội Capital – Đầu tư theo chu kỳ
