1. Ngành chứng khoán trong cấu trúc thị trường
Ngành chứng khoán là một trong những nhóm ngành gắn trực tiếp với thị trường tài chính. Không giống các ngành sản xuất hay tiêu dùng, tăng trưởng của ngành chứng khoán phụ thuộc chủ yếu vào quy mô và hoạt động của thị trường. Điều này khiến ngành chứng khoán có một đặc điểm quan trọng:
→ phản ánh trực tiếp trạng thái của thị trường
→ và khuếch đại biến động của thị trường
Vì vậy ngành chứng khoán có thể xem là “đòn bẩy” của thị trường.
2. Tương quan với thị trường
Quan sát trong các chu kỳ:
- khi VNIndex tăng → cổ phiếu chứng khoán tăng mạnh hơn
- khi VNIndex giảm → cổ phiếu chứng khoán giảm sâu hơn
Mức độ khuếch đại của ngành chứng khoán có thể quan sát rõ qua chu kỳ sau:
- chu kỳ tăng từ đáy chu kỳ 3 năm ngày 01/4/2020 đến đỉnh ngày 07/01/2022: VNIndex tăng 125%, trong khi đó ngành chứng khoán 746%
- chu kỳ giảm từ đỉnh 3 năm ngày 07/01/2022 đến đáy 15/11/2022: VNIndex giảm 40%, còn ngành chứng khoán giảm 72%.
👉 Hàm ý quan trọng:
→ ngành chứng khoán có độ biến động cao
→ và mang tính chu kỳ rõ rệt
3. Đặc điểm cốt lõi: Tính chu kỳ cao
Chu kỳ của ngành chứng khoán gần như trùng với chu kỳ thị trường:
- thị trường tạo đáy → ngành tạo đáy
- thị trường tạo đỉnh → ngành tạo đỉnh
Tuy nhiên, biên độ biến động lớn hơn nhiều lần.
👉 Do đó:
- không phù hợp với chiến lược nắm giữ dài hạn thuần túy
- mà phù hợp với cách tiếp cận theo chu kỳ
4. Cấu trúc lợi nhuận của công ty chứng khoán
Mặc dù có nhiều nghiệp vụ, lợi nhuận của công ty chứng khoán tập trung vào hai mảng chính:
- tự doanh
- cho vay (margin)
Các mảng khác:
- môi giới
- tư vấn
- bảo lãnh phát hành
→ đóng góp tỷ trọng nhỏ
👉 Vì vậy khi phân tích cần xác định mảng nào là động lực chính của từng công ty.
5. Hai mô hình hoạt động chính
5.1. Công ty thiên về tự doanh
- lợi nhuận phụ thuộc vào danh mục đầu tư
- nhạy với biến động giá cổ phiếu
👉 đặc điểm: tăng trưởng sớm khi thị trường tạo đáy
5.2. Công ty thiên về cho vay (margin)
- lợi nhuận phụ thuộc vào thanh khoản thị trường
- gắn với hoạt động giao dịch của nhà đầu tư
👉 đặc điểm: tăng trưởng khi thanh khoản thị trường cải thiện
6. Chu kỳ tăng trưởng trong nội bộ ngành
Ngay trong cùng một chu kỳ thì các công ty chứng khoán không tăng cùng lúc. Trình tự thường thấy:
- giai đoạn đầu: nhóm tự doanh tăng trước
- giai đoạn sau: nhóm cho vay/margin tăng theo
👉 Hàm ý: Phản ánh sự dịch chuyển từ phục hồi giá tài sản sang mở rộng thanh khoản thị trường. Vì vậy cần phân biệt mô hình kinh doanh để chọn thời điểm phù hợp.
7. Yếu tố nguồn vốn
Nguồn vốn là yếu tố quan trọng đối với ngành chứng khoán.
Quy mô vốn quyết định:
- khả năng tự doanh
- và khả năng cho vay margin.
Do đó các công ty liên tục tăng vốn nhằm mở rộng quy mô hoạt động → Đây là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến tăng trưởng lợi nhuận.
8. Tiềm năng tăng trưởng của ngành
Tăng trưởng của ngành chứng khoán gắn với sự phát triển của thị trường:
8.1. Quy mô thị trường
- số lượng tài khoản tăng
- tỷ lệ dân số tham gia còn thấp so với các nước
- dòng tiền có xu hướng dịch chuyển từ các kênh đầu tư truyền thống (vàng, bất động sản) sang chứng khoán
👉 còn dư địa mở rộng
8.2. Thu nhập người dân tăng dần → nhu cầu đầu tư tăng.
8.3. Nâng hạng thị trường
- thu hút dòng vốn nước ngoài
- cải thiện vị thế thị trường
👉 Các yếu tố này hỗ trợ cho tăng trưởng dài hạn của ngành
9. Rủi ro của ngành
Bên cạnh các yếu tố hỗ trợ thì ngành chứng khoán cũng có những rủi ro tiềm ẩn.
9.1. Rủi ro chu kỳ
- biến động lớn
- phụ thuộc mạnh vào thị trường
9.2. Rủi ro công nghệ
- phụ thuộc hệ thống giao dịch
- sự cố có thể ảnh hưởng lớn đến hoạt động
9.3. Rủi ro danh mục tự doanh
- biến động tài sản đầu tư
- ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận
9.4. Rủi ro hành vi thị trường
- tỷ trọng nhà đầu tư cá nhân cao
- dễ bị ảnh hưởng bởi tâm lý và thông tin
👉 dẫn đến biến động mạnh hơn thị trường chung
10. Cách tiếp cận đầu tư theo hệ thống
Ngành chứng khoán không phù hợp với cách tiếp cận “nắm giữ lâu dài”.
Nguyên tắc vận hành:
- tham gia khi thị trường bắt đầu phục hồi
- gia tăng khi thanh khoản cải thiện
- giảm tỷ trọng khi thị trường đạt đỉnh
Trọng tâm:
- xác định đúng chu kỳ thị trường
- chọn đúng mô hình kinh doanh
- phân bổ đúng thời điểm
11. Kết luận
Ngành chứng khoán phản ánh và khuếch đại biến động của thị trường. Khi thị trường tăng, ngành chứng khoán tăng mạnh hơn. Khi thị trường giảm, ngành chứng khoán giảm sâu hơn.
Lợi thế không đến từ việc nắm giữ dài hạn, mà đến từ việc tham gia đúng chu kỳ, phân bổ vốn theo trạng thái thị trường và lựa chọn đúng mô hình kinh doanh.
Để biết thêm chi tiết, các bạn vui lòng xem trong video sau:
Theo dõi Chú Cuội Capital trên mạng xã hội: Linkedin Youtube Facebook
Chú Cuội Capital – Đầu tư theo chu kỳ
